Założenia teoretyczne -
Założenia teoretyczne
dodano 2013-02-25 12:30:29 przez Administrator

 Wstęp teoretyczny do psychoterapii małego dziecka

Trudno precyzyjnie określić, kiedy dziecko przestaje być „małym”, jednak tym rozróżnieniem posługujemy się powszechnie w sposób nie budzący na ogół kontrowersji. Pojęcie „małe dziecko” stosowne jest również dla niemowlęcia, a przestaje być używane wobec dziecka, które rozpoczyna edukację szkolną, więc w wieku 5-6 lat, gdy rozwój przebiega prawidłowo.

Można przyjąć, że granicę wyznacza poziom socjalizacji. Dziecko przestaje być „małe”, gdy ma już jasną koncepcję swej pozycji w rodzinie i swej tożsamości seksualnej oraz identyfikuje się ze swymi rodzicami, co sprawia, że procesy socjalizacji mogą znacząco wykroczyć poza terytorium rodzinne. Oznacza to równocześnie, że w miarę pomyślnie przebyło wcześniejsze fazy rozwoju – oralną, analną i genitalną, zaczyna zdawać sobie sprawę ze swych możliwości i ograniczeń, poznało już poczucie winy i kształtuje swe sumienie oraz wyższego rzędu – neurotyczne –  mechanizmy obronne. Towarzyszy temu szybki rozwój mowy i funkcji intelektualnych, co pozwala na coraz bogatszą komunikację ze środowiskiem pozarodzinnym i aktywne przyswajanie przekazów kulturowych.

Od przyjścia na świat do osiągnięcia takiego etapu wiedzie długa droga, najeżona trudnościami. Trzeba, by w tej drodze małemu dziecku towarzyszyli rozumiejący go ludzie. Do cech charakterystycznych tego okresu życia należą:

- duża potrzeba bezpieczeństwa, bliskości i przynależności, którą zaspokajać winni najbliżsi;

- duża potrzeba zabawy jako przynoszącego radość sposobu przejawiania własnej inicjatywy i poznawania świata;  

- początkowo wyłączne, a długo jeszcze przeważające nad komunikacją werbalnąposługiwanie się językiem ciała;

- dominująca rola doświadczenia zmysłowego w kształtowaniu obrazu świata i samego siebie;

- koncentracja na przeżyciach „tu i teraz”, inaczej mówiąc „poza czasem i przestrzenią”;

- ograniczony zasób dostępnych psychicznych mechanizmów obronnych(określamy je jako archaiczne i niedojrzałe).

Te okoliczności rzutują na etiopatogenezę i na obraz psychopatologiczny wczesnodziecięcych chorób i zaburzeń psychicznych, domagają się również uwzględnienia w psychoterapii małego dziecka.

Środki psychoterapeutyczne nie są niczym innym jak tylko intensyfikacją zwykłych oddziaływań międzyludzkich, takich, które sąniezbędne dla poczucia bezpieczeństwa i dobrostanu.

Dla małego dziecka najważniejsze z takich oddziaływań wydają się być te, które zapewniają mu dobry „holding” – objęcie psychiczne, stwarzające warunki dla bezpiecznych i znaczących interakcji z dorosłym, służą dobrym relacjom i mocnym związkom z najbliższymi oraz tworzą warunki dla radosnej zabawy.

Trzy rodzaje psychoterapii objęte programem szkolenia – wideotrening komunikacji,  metoda 3i oraz terapia metodą Esther Bick – różnymi drogami prowadzą do uzyskiwania tych celów, w zróżnicowany też sposób rozkładając akcenty. Przy wszystkich jednak odmiennościach łączą je pewne cechy wspólne. Wszystkie realizowane są przede wszystkim w domu rodzinnym dziecka, jakkolwiek każdą z nich można też stosować w innych warunkach. Każda koncentruje się na mocnych stronach rodziny, nie na jej słabościach i problemach. Każda też na swój sposób dostarcza „holdingu psychicznego” dziecku i jego rodzinie, a to dzięki szczególnemu skupieniu uwagi terapeuty na „tu i teraz” dziecka i jego rodziny.